भूमी मराठी माहिती – land information in marathi

Published Categorized as मराठी माहिती

land information in marathi – भूमी म्हणजे जमीन. जमीन ही सर्व सजीव आणि निर्जीव घटकांचा आधार म्हणून ओळखली जाते. सजीवांचा जन्म, विकास आणि शेवट या जमिनीशी निगडित आहे. डोंगर, दऱ्या, नदी नाले अश्या प्रत्येकास जमिनीचा आधार लागत असतो.

पृथ्वीवरील नैसर्गिक साधनसंपत्तीपैकी भूमी एक असून सर्व सजीव सृष्टीला आसरा मिळत आहे. मागील लेखामध्ये आपण पाण्याविषयी माहिती पाहिली. पाणी, हवा आणि भूमी या नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा एक भाग आहे.

जमिनीवर सर्व जीवजंतू, प्राणिमात्र आणि वनस्पती, इतर घटक वास्तव्यास आहे. जमिनीमध्ये आपल्याला विविध खनिज पदार्थ, वायू आणि पाणी मिळत असते. पृथ्वीवर सुमारे 30 टक्के जमीन आहे आणि उरलेले 70 टक्के पाणी आहे.

जमिनीच्या वरच्या स्तराला भुपटल असे म्हणतात.

या लेखात आपण भूमी मराठी माहिती – land information in marathi जाणून घेणार आहोत. यामध्ये आपण भूमीचे प्रकार आणि गुणधर्म अभ्यासणार आहोत.

भूमी गुणधर्म मराठी माहिती

land information in marathi
भूमीचे विविध प्रकार मराठी माहिती

पृथ्वीवरील मातीही अनेक ठिकाणी वेगवेगळ्या प्रकारात आढळून येते. त्यामुळे चे गुणधर्म देखील वेगळे असते. माते है खडक फुटल्याने तयार होत असते. ही प्रक्रिया पृथ्वीच्या भौतिक, रासायनिक, जैविक घडामोडीतून होत असते.

विविध ठिकाणचे खनिज कण आणि पाण्याबरोबर वाहत आलेले खडकाचे तुकडे यापासून तयार झालेले पदार्थ मैदानी प्रदेशात पसरतात. याचप्रमाणे मातीचे वर्गीकरण करण्यात आले आहे. यामध्ये काळी माती, पांढरी माती, लाल माती, खनिजांच्या आधारे क्षार असलेली जमीन, आम्लयुक्त माती, चिकन माती, भरड माती यांचा समावेश होतो.

यातील काही माती पीक घेण्यासाठी योग्य असते तर काही ठिकाणी पिके घेता येत नाहीत. जमिनीच्या वरच्या थरातील माती एकदम उच्च गुणवत्तेचे असते, तिची निर्मिती व्हायला अधिक काळ लागतो.

त्यामुळे उच्चप्रतीचे मातीची योग्य काळजी घेणे गरजेचे असते, जमिनीची धूप होणार नाही या प्रकारात याची काळजी घ्यावी लागते. नाहीतर त्या ठिकाणी ती जमीन नापीक बनते आणि कनिष्ठ दर्जाची बनून जाते.

मानव सृष्टीचे राहण्यासाठी घर, अन्नधान्याची उत्पादन, पाण्याचे संकलन आणि इतर मूलभूत गोष्टी जमिनीवर आधारित असतात. त्यामुळे आपण जमिनीचा योग्य वापर करणे गरजेचे असते.

वाढत्या शहरीकरणामुळे दाट लोकवस्ती होत आहे, यामध्ये अनेक झाडांची बेसुमार कत्तल होत आहे. परिणामी निसर्गाचा समतोल बिघडत आहे. याचे परिणाम सर्व जग विविध प्रकारच्या दुष्परिणामांना तोंड देत आहे.

भूमीचे विविध प्रकार मराठी माहिती

सर्वसाधारण जमीन – या प्रकारची जमीन शेतीसाठी उपयुक्त ठरते. याव्यतिरिक्त अशी जमीन घरे बांधण्यासाठी योग्य असते. प्राणी आणि पक्षी यांचा निवास म्हणून अश्या ठिकाणी संग्रहालय उभारण्यात येतात.

पाणथळ जमीन – अश्या जमिनीत पाण्याचे प्रमाण अधिक प्रमाणत असते. या ठिकाणी पाणी जमिनीत न जाता भूभागावर राहते. त्यामुळे अश्या ठिकाणी दलदल तयार होते. ही जमीन शेतीसाठी उपयुक्त नसते तसेच यावर घर बांधता येत नाही.

धरण, तलाव, बांध आणि नदी यांच्या आजूबाजूच्या परिसरात सतत पाणी झिरपून तेथील जमीन पाणथळ होते. या जमिनीचा वापर जलवनस्पतीचे संवर्धन करण्यासाठी केला जातो.

पडीक जमीन (land information in marathi) – या जमिनीवर खडक पाणी मुरण्याचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे ही माती पूर्णपणे निरुपयोगी झालेली असते. यावर शेती करता येत नाही.

वाळवंटी प्रदेश – या प्रकारच्या जमिनीत मातीचे कण मोठे असतात, त्यामुळे पाणी जिरवण्याची क्षमता नसते. या जमिनीत कोणतेही उत्पादन घेता येत नाही. अशा जमिनीच्या परिसरामध्ये पाण्याची कमतरता दिसून येते. आजूबाजूचा परिसर वाळवंट होऊन जातो.

खारफुटीचे प्रदेश – अशी जमीन सामान्य आपण समुद्र किनारी आणि खाडी या परिसरात आढळून येते. या ठिकाणी मातीचा क्षार ग्रहण करण्याची शक्ती अधिक असते. इथे उगवणारा वन असताना खारफुटी वनस्पती म्हणतात. या वनस्पती समुद्रकिनारी सुरक्षित राखणे मध्ये मदत करतात आणि जमिनीची धूप होण्यापासून रोखतात.

सारांश

या लेखात आपण भूमी मराठी माहिती – land information in marathi, भूमीचे विविध उपयोग पाहिली आहे. यामध्ये भूमी म्हणजे काय ? भूमीचे विविध रूपे, प्रकार आणि गुणधर्म याबद्दल माहिती पाहिली आहे.

जमीन ही सर्व सजीव आणि निर्जीव घटकांचा निवारा आहे. वाढत्या गरजा आणि शहरीकरणामुळे जमिनीची मोठ्या प्रमाणावर नासधूस होत आहे. मातीचे गुणधर्म मराठी माहिती (land information in marathi) तुम्हाला कशी वाटली ते मला कमेंट द्वारे कळवा. जमीन मराठी माहिती तुम्हाला आवडली असेल तर तुमच्या मित्रांना नक्की शेअर करा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

प्र. भूमी समानार्थी शब्द मराठी

उत्तर – जमीन, माती, धरती, अवणी, आई

प्र. भूमी उपयोजन म्हणजे काय मराठी ?

उत्तर – निसर्गाचा समतोल राखून मानवाचा विकास व्हावा, यासाठी जमिनीची केली जाणारी योजना म्हणजे भूमी उपयोजना होय.

प्र. भूमी उपयोजन सिद्धांत कोणी मांडला ?

उत्तर – वाँन थ्यूनेन

प्र. महाराष्ट्र राज्यात जांभी मृदा कोणत्या जिल्ह्यात आढळते ?

उत्तर – सह्याद्रीच्या पश्चिम भागात बेसाल्ट खडकापासून जांभी मृदा तयार होते. महाराष्ट्र राज्यात रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदूर्ग, कोल्हापूर, सातारा जिल्हयात जांभी मृदा आढळते.

प्र. महाराष्ट्रातील मृदा प्रकार कोणते आहे ?

उत्तर – महाराष्ट्रात काळी मृदा,जांभा मृदा,गाळाची मृदा,तांबडी मृदा आढळते.

प्र. मृदा निर्मितीसाठी आवश्यक घटक सांगा.

उत्तर – मृदेच्या निर्मितीमध्ये मूळ खडक, प्रादेशिक हवामान, जैविक घटक, जमिनीचा उतार व कालावधी हे घटक विचारात घेतले जातात.

Leave a comment

Your email address will not be published.