लोकमान्य टिळक पुण्यतिथी निमित्त भाषण मराठी

Lokmanya Tilak Punyatithi Bhashan Marathi – बाळ गंगाधर टिळक हे एक भारतीय स्वातंत्र्यसेनानी, शिक्षक, संपादक आणि लेखक होते. भारतीय असंतोषाचे जनक आणि लोकमान्य म्हणून त्यांना ओळखले जाते, लोकमान्य म्हणजे लोकांनी त्यांचा (नेता म्हणून) स्वीकार केला असा होतो.

भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील लोकमान्य टिळकांचे योगदान, शिक्षण आणि सामाजिक सुधारणांना चालना देण्यासाठी त्यांनी केलेल्या प्रयत्न लाख मोलाचे आहेत.

भारताचे थोर स्वातंत्र्यसेनानी आणि समाजसुधारक असलेले लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांची आज 123 वी पुण्यतिथी आहे. यासाठी या लेखात मी लोकमान्य टिळक पुण्यतिथी निमित्त भाषण (Lokmanya Tilak Punyatithi Bhashan Marathi) मराठीमध्ये सादर करणार आहे.

लोकमान्य टिळक पुण्यतिथी निमित्त भाषण मराठी (Lokmanya Tilak Punyatithi Bhashan Marathi)

Lokmanya Tilak Punyatithi Bhashan Marathi

अध्यक्ष ! महाशय ! गुरुजन वर्ग आणि इथे जमलेल्या माझ्या बालमित्र आणि मैत्रिणींनो आज मी तुम्हाला एका महान व्यक्तिमत्वबद्दल दोन शब्द सांगणार आहे. ते दोन शब्द तुम्ही शांत चित्ताने ऐकून घ्यावेत ही नम्र विनंती.

स्वराज्य मेरा जन्मसिद्ध अधिकार है और मै उसे लेकर रहूंगा..

किंवा 

स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध अधिकार आहे, आणि तो मी मिळवणारच..

अशी इंग्रजांविरुद्ध ललकारी देणाऱ्या लोकमान्य टिळक पुण्यतिथी निमित्त भाषणातून माझे दोन शब्द तुमच्यापुढे मांडत आहे.

लोकमान्य टिळक यांचे पूर्ण नाव बाळ गंगाधर टिळक होय. लोकमान्य टिळक यांचा जन्म 23 जुलै 1856 रोजी रत्नागिरी जिल्ह्यामध्ये असणाऱ्या एका छोटेखानी चिखली या गावांमध्ये झाला. टिळकांच्या आईचे नाव पार्वतीबाई तर वडिलांचे नाव गंगाधर पंत होते. लोकमान्य टिळक हे लहानपणापासूनच अतिशय स्वाभिमानी असे व्यक्तिमत्व होते.

त्यांना लबाड बोलणे, खोटे बोलणे, अजिबात आवडत नसे. त्यांच्या  खरेपणाबाबत एक किस्सा नेहमी सांगितला जातो. तो किस्सा म्हणजे – ते प्राथमिक शिक्षण घेत असताना म्हणजेच शाळेमध्ये शिकत असताना, एके दिवशी काही मुलांनी शाळेमध्ये भुईमुगाच्या शेंगा खाऊन त्याची टरफले वर्गामध्येच टाकली.

लोकमान्य टिळक यांना शिकवायला आलेले गुरुजी मधल्या सुट्टीनंतर वर्गामध्ये आले. त्यांनी सर्व मुलांना टरफले उचलायला सांगितली. नाहीतर संपूर्ण वर्गाला शिक्षा करणार ! अशी तंबी देखील लोकमान्य टिळक यांच्या गुरुजींनी दिली.

त्यावेळी त्यांनी आपल्या गुरुजींना देखील ठणकावून सांगितले, मी शेंगा खाल्ल्या नाहीत, मी टरफले उचलणार नाही! यातूनच त्यांचा स्वाभिमानी स्वभाव आपल्याला दिसून येतो. यामुळेच किंवा या स्वभावाचे फलित म्हणून राष्ट्र भक्तीसाठी टिळक नेहमी आग्रही राहिले. 

लोकमान्य टिळक पुण्यतिथी भाषण मराठी (Lokmanya Tilak Speech In Marathi For Child)

लोकमान्य टिळक यांनी आपले प्रारंभीचे शिक्षण मराठी भाषेतून घेतले प्राथमिक शिक्षण पूर्ण झाल्यावर ते पुढील शिक्षणासाठी पुणे या ठिकाणी आले. पुण्यातील प्रसिद्ध अशा डेक्कन महाविद्यालयातून ते पदवीधर होत त्यांनी बॅचलर ही पदवी मिळवली.

लोकमान्य टिळक यांना अभ्यासामध्ये प्रचंड रुची होती. गणित आणि संस्कृत हे विषय म्हणजे त्यांचे जीव की प्राण होते. डेक्कन महाविद्यालयात शिकत असताना एक थोर समाज सुधारक आगरकर म्हणजेच गोपाळ गणेश आगरकर यांच्याशी त्यांची मैत्री झाली.

गोपाळ गणेश आगरकर आणि लोकमान्य टिळक यांनी मिळून समाज सुधारण्यासाठी खूप बहुमूल्य असे काम केले. सांगायचे झाले तर 1880 मध्ये विष्णुशास्त्री चिपळूणकर यांच्या मदतीने या दोघांनी न्यू इंग्लिश स्कूलची स्थापना केली. त्याचबरोबर पुण्यामधील ख्यातनाम असे फर्ग्युसन कॉलेज देखील लोकमान्य टिळक यांनी सुरू केले.

आज देखील या विद्यालयामध्ये अनेक विद्यार्थी प्रवेशासाठी रांगा लावतात थोडक्यात काय तर दर्जेदार शिक्षण विद्यार्थ्यांना मिळावी ही भूमिका लोकमान्य टिळकांची त्याकाळी होती ही आपल्याला यातून दिसते.

लोकमान्य टिळक यांनी पत्रकार म्हणून देखील काम पाहिले. आपली पत्रकारिता करत असताना वर्तमानपत्रे, मासिके यांच्या माध्यमातून सामाजिक आणि राजकीय चळवळी उभारल्या लोकांमध्ये देशप्रेम व समाजभान निर्माण व्हावे, यासाठी त्यांनी केसरी आणि मराठा यासारखी वर्तमानपत्रे सुरू केली. 

आपल्या जहाल अशा कलमाने अग्रलेख लिहून इंग्रजांवरती सडकून टीका त्यांनी केली. लोकमान्य टिळकांविषयी अजून सांगायचे झाले तर, या इंग्रजांना म्हणजे ब्रिटिशांना या देशातून हाकलून लावले पाहिजे असे ठाम भूमिका लोकमान्य टिळक यांनी घेतली होती.

परंतु सर्व लोकांना एकत्र कसे आणायचे कसे? या कल्पनेतूनच त्यांनी शिवाजी महाराजांची जयंती आणि सार्वजनिक गणेश उत्सव सुरू केला, परिणामी लोक या एकत्र येऊ लागले. यातूनच अप्रत्यक्षरीत्या पडद्यामागून स्वातंत्र्याचा लढा तीव्र होत गेला.

लोकमान्य टिळकांचे सामाजिक कार्य भाषण (Lokmanya Tilak Punyatithi Bhashan Marathi)

लोकमान्य टिळक आपल्या वर्तमानपत्रातून इंग्रज सरकारवर कायम टीका करीत होते, म्हणूनच ब्रिटिश सरकारने त्यांना 1897 साली राजद्रोहाच्या गुन्ह्याखाली जवळजवळ दीड वर्ष तुरुंगामध्ये ठेवले. हा राजगृहाचा खटला बरेच दिवस चालला आणि राजगृहाच्या गुन्ह्याबद्दल त्यांना मंडले या तुरुंगात सहा वर्ष तुरुंगवास देखील भोगाव लागला.

लोकमान्य टिळक हे आणि बेझंट यांच्या कार्याने प्रेरित झाले आणि म्हणूनच त्यांनी होमरूल लीग संघटनेची स्थापना केली.

टिळकांचे भाषेविषयीचे योगदान सांगायचे झाले तर हिंदी आपली राष्ट्रभाषा बनायला हवी. यासाठी त्यांनी हट्ट धरला आणि म्हणूनच हिंदी आपली राष्ट्रभाषा बनली.

अखिल भारतामध्ये राष्ट्रप्रेम, देशप्रेम किंवा राष्ट्रीयत्वाची भावना निर्माण करण्याचे कार्य लोकमान्य टिळक यांनी केले. म्हणून त्यांना भारतीय असंतोषाचे जनक म्हटले जाते.

लोकमान्य टिळकांचा एक विचार मनाला आजही भावत आहे, आपल्या भाषणातून किंवा अग्रलेखातून लोकमान्य टिळक म्हणतात,

अन्याय करणारा जितका दोषी नसतो, तितका अन्याय सहन करणारा दोषी असतो..

थोडक्यात काय तर आपल्यावर कोण अन्याय करत असेल तर आपण त्याचा प्रतिकार केला पाहिजे, असे ठाम मत टिळकांचे होते. म्हणूनच त्यांच्या मनामध्ये इंग्रजांविषयी प्रचंड रोष होता.

Relatedलोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांचे सुविचार

लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक पुण्यतिथी भाषण (Lokmanya Tilak Punyatithi Bhashan Marathi For School Students)

लोकमान्य टिळक यांनी केवळ राष्ट्रप्रेम वाढवण्यावर भर दिला असे नाही, तर अंधश्रद्धा व अस्पृश्यता यावर देखील त्यांनी सडकून टीका केलेली आपल्याला दिसते. म्हणून तर ते एके ठिकाणी ते म्हणतात, 

जर देव अस्पृश्यतेला मानत असेल, तर मी त्या देवाला देव मानत नाही. 

थोडक्यात सांगायचे तर, माणसा माणसांमध्ये भेद करणे लोकमान्य टिळक यांना पसंत नव्हते. राष्ट्रप्रेम आणि समाजसुधारणा अशी भूमिका टिळक यांची पाहायला मिळते. 

आपल्या देशाला स्वातंत्र्य मिळवायच असेल तर आपल्या भारतीय जनतेने, भारतीय तरुणांनी काय केले पाहिजे? याविषयी एके ठिकाणी लोकमान्य टिळक म्हणतात, गरम हवेच्या लाटांना सामोरे न जाता, कष्ट न करता, तळपायाला फोड न येता, आपल्या देशाला स्वातंत्र्य मिळू शकत नाही.

कष्ट केल्याशिवाय काहीच मिळत नाही, यातून लोकमान्य टिळक किती प्रयत्नवादी आणि कष्टांना महत्त्व  देणारे होते हे आपल्याला दिसून येते. 

असे हे महान व्यक्तिमत्व इंग्रजांशी कडा संघर्ष देत असताना आपल्या लेखणीच्या, आंदोलनाच्या माध्यमातून इंग्रजांना सळो की पळो करून सोडणारे लोकमान्य टिळक 1 ऑगस्ट 1920 साली आसमंतात विलीन झाले.

खरोखरच तो दिवस इतिहासातील एक अतिशय दुःखद असा दिवस होता. ज्या व्यक्तिमत्त्वाने देशाला स्वाभिमान शिकवला. ते व्यक्तिमत्व आपल्याला सोडून कायमचे गेले.

आज या भाषणाच्या निमित्ताने मी एकच सांगू इच्छितो, आजच्या विद्यार्थ्यांमध्ये भारतीय नागरिकांमध्ये तो स्वाभिमान ते देशप्रेम निर्माण व्हायला हवे, की जे लोकमान्य टिळक यांच्यामध्ये होते.

निरभीडपणे बोलण्याची त्यांची शैली आजच्या पुढार्‍यांमध्ये दिसत नाही. जाता जाता एवढंच म्हणे असा लोकमान्य होणे नाही. 

माझे आजचे लोकमान्य टिळक पुण्यतिथीनिमित्त भाषण (Lokmanya Tilak Punyatithi Bhashan Marathi) सर्वांनी शांत चित्ताने ऐकून घेतले त्याबद्दल सर्वांचे आभार धन्यवाद…

सारांश

आशा करतो की, लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक पुण्यतिथी भाषण मराठी (Lokmanya Tilak Punyatithi Bhashan Marathi) तुम्हाला नक्कीच आवडले असेल. या भाषणाचा आधार घेत तुम्हीही बाळ गंगाधर टिळक यांच्या भाषणाची तयारी करू शकता.

टिळकांच्या पुण्यतिथीनिमित्त इतकेच सांगतो की, चला त्यांचे आदर्श पुढे नेऊया आणि सशक्त, सर्वसमावेशक आणि उज्वल भारत निर्माण करण्याच्या दिशेने काम करूया.

Leave a Comment